Lojistik Performansın Önemi ve Türkiye’nin Durumu

Lojistik Performansın Önemi ve Türkiye’nin Durumu

Maltepe Üniversitesi İşletme ve Yönetim Bilimleri Fakültesi Uluslararası Ticaret ve Lojistik Bölümü Araştırma Görevlisi Rabia Bilici’nin “Lojistik Performansın Önemi ve Türkiye’nin Durumu” başlıklı yazısında dikkat çeken önemli tespitler bulunuyor.

Lojistik Performans Ölçümü Neden Önemlidir?

Ülkelerin lojistik başarıları, dış ticaretini ve de diğer ülkelerle olan ilişkilerini önemli ölçüde etkilemektedir. Bir ülkenin altyapısının gelişmişlik düzeyi, sınırlarındaki güvenlik önlemleri, gümrüklerindeki geçiş kolaylıkları, lojistik hizmetlerinin kalitesi, teslimat sürelerinin kısaltılması gibi lojistik başarı unsurları o ülkenin dış ticaretteki rekabet gücünü, ekonomik iş birlikleri ve yabancı yatırım çekme gücünü artırmaktadır. Bu bağlamda Dünya Bankası’nın yayınladığı Lojistik Performans Endeksi (LPE), ülkelerin belirli kriterlere göre performansını ölçerek, dış ticaret yeteneğini ve potansiyelini belirlemektedir.

Lojistik Performans Endeksi ülkeleri altı kriter aracılığıyla analiz etmektedir:

1. Gümrük ve sınırların yönetimine dair verimlilik

2. Ticarette ulaştırma ile ilgili altyapı kalitesi

3. Rekabetçi fiyatlarla uluslararası sevkiyatları düzenleme imkânı

4. Lojistik hizmet kalitesi.

5. Gönderileri izleme ve takip yeteneği.

6. Gönderilerin planlanan teslimat zamanı içinde ulaşma sıklığı

Lojistik Performans Endeksinin Metodolojisi

Ülkelerin lojistik performansını değerlendiren Her bir LPE kriteri, LPE skorunun hesaplanmasında eşit öneme sahiptir. Altı kriterin önem katsayıları birbirine benzerdir. Ağırlıklı olarak uluslararası lojistik şirketlerinin anket sonuçlarına dayanarak ülkelerin lojistik performansını ölçen Lojistik Performans Endeksi (LPE), Dünya Bankası tarafından her iki senede bir yayınlanmaktadır. Ölçülmeye ilk olarak 2007 senesinde başlanmış ve o zamandan bu yana belirli aralıklarla devam etmiştir.

Son Yayınlanan 2023 LPE Raporu ile Metodolojide Gidilen Değişiklik

Lojistik Performans Endeksi’nin metodolojisinde 2023 yılı itibariyle büyük bir değişikliğe gidilmiştir. 2023 yılına kadar olan Lojistik Performans Endeksi verileri yalnızca anket yoluyla toplanmaktaydı. LPE verilerinin toplanmasında ilk defa 2023 yılı itibariyle yalnızca anketlerden gelen veriye bağlı kalınmamış, ayrıca harici veri sağlayıcılardan da yararlanılmıştır. Yayınlanan son rapor olan 2023 yılı raporuna kadar yalnızca anket verilerine dayanan LPE, 2023 yılı itibariyle anket dışında dahil edilen yeni veri setleri kullanmıştır.

Ülkeler incelendiğinde üst düzey gelirli, gelişmiş ülkelerin LPE sıralamasında üst sıralarda olduğunu, alt düzey gelirli ve gelişmemiş ülkelerin ise alt sıralarda olduğunu görürüz. Gümrükleri modern, özel sektördeki hizmetin gelişmiş, bilgi teknolojileri kullanımının yaygın olduğu ülkelerin haliyle lojistik performansının da yüksek olması beklenir.

lojistik-performans-endeksi-1.jpg

lojistik-performans-endeksi-2.jpg

Türkiye’nin Lojistik Performans Endeksi

Türkiye'nin 2007 yılından, 2023 yılına kadar olan LPE verilerine göre elde ettiği puanlar ve sıralamalar incelendiğinde en iyi LPE başarısını 2012 yılında 27. Sırada olarak elde ettiğini anlaşılmaktadır. Türkiye’nin gümrük performansı genelde diğer kriterlere göre daha düşük puanlara sahip olurken, zamanlama performansı ise diğer kriterlere göre daha yüksek puanlara sahiptir.

lojistik-performans-endeksi-3.jpgSonuç ve Öneriler

LPE indeksinde tüm kriterlerin eşit ağırlıklı olması ülke performansını tam olarak yansıtmamaktadır. Gümrük ve sınır geçiş işlemlerinin etkinliği, Ticaret ve taşımacılık altyapısının kalitesi ve Lojistik hizmetlerin kalitesi ve rekabetçiliği “girdi”, Rekabetçi fiyatlarla uluslararası sevkiyatları düzenleme kolaylığı, Sevkiyatların takibi ve izlenebilmesi ve Sevkiyatların alıcıya zamanında ulaşması ise “çıktı” kriteri olarak kabul edilmektedir. Dolayısıyla ilk üç kriterle ilgili politika ve düzenlemelerdeki etkinlik, sonuçları olumlu yönde etkilemekte olduğu için daha etkin olarak değerlendirilmelidir. Ayrıca kriterler arasında çevresel sürdürülebilirlik ile ilgili bir kriter olmaması bir eksiklik olarak görülmektedir. Lojistiğin taşımacılıktan çok daha geniş bir bakışa açısına sahip olduğu unutulmamalıdır. Lojistik yol haritamız çizilmezse LPI’nde ülkemizi daha üst sıralarda göremeyebiliriz.

Kaynakça

Arvis, J. F., Ojala, L., Shepherd, B., Ulybina, D., & Wiederer, C. (2023). Connecting to compete 2023: Trade logistics in an uncertain global economy-the logistics performance index and its indicators.

https://lpi.worldbank.org/

 

Rabia Bilici

Maltepe Üniversitesi

İşletme ve Yönetim Bilimleri Fakültesi

Uluslararası Ticaret ve Lojistik Bölümü

Araştırma Görevlisi