İstanbul Deniz Otobüsleri (İDO), 1987 yılında 449 yolcu kapasiteli iki deniz otobüsü ile İstanbul Büyükşehir Belediyesi bünyesinde faaliyetlerine başladı. Haziran 2011’de özelleştirilen İDO’nun yönetimi TASS (Tepe – Akfen – Souter – Sera) ortak girişim grubuna devredildi. Bugün İDO’nun filosunda 21 arabalı vapur, 23 deniz otobüsü, 5 hızlı feribot, 1 adet de özel tekne ile toplam 50 gemilik bir filoyla hizmet veriyor.
Yeşil Lojistikçiler olarak İDO Genel Müdürü Dr. Murat Orhan ile bir araya geldik. Dr. Murat Orhan’a İDO’nun yolcu ve araç taşımacılığı ile ilgili projelerini, yatırımlarını ve büyüme hedeflerini sorduk. İşte İDO Genel Müdürü Dr. Murat Orhan’ın sorularımıza verdiği cevaplar…
“2025’TE 31.2 MİLYON YOLCU, 13 MİLYON ARAÇ TAŞIDIK”
İDO’nun şu an filosunda kaç adet gemi var? Bu gemiler ile 2025 yılında ne kadar yolcu ve araç taşıdı? Bir önceki yıla oranla yolcu ve araç taşımalarında ne kadarlık bir artış oldu?
İDO olarak farklı segmentlerde konumlandırılmış, yüksek operasyonel kabiliyete sahip geniş ve esnek bir filo yapısıyla hizmet veriyoruz. Filomuzda 21 arabalı vapur, 23 deniz otobüsü, 5 hızlı feribot, 1 adet de özel tekne ile toplam 50 gemilik bir filoyla hizmet veriyoruz
2025 bizim için büyümenin ve kapasiteyi verimli kullanımının arttığı bir yıl oldu. Yıl genelinde 31.2 milyon yolcu ve 13 milyon araç taşıyarak, önceki yıla kıyasla hat bazında yüzde 4-16 arasında değişen oranlarda büyüme kaydettik.
Özellikle, yaz sezonunda artan talep ve yeni hatlarımızın katkısıyla operasyonel verimliliğimizi önemli ölçüde artırdık. Gemi kullanım oranlarımız oldukça yüksek yaz dönemi için yüzde 100’e varan full kapasite ile hizmet veriyoruz özellikle son 3 yıldır.
2024’e kıyasla hem yolcu hem araç tarafında kayda değer bir artış söz konusu. Bu da doğru hat planlaması ve talep yönetiminin yanı sıra, alternatif pazarlarda doğru konumlanabilmenin bir sonucu olduğunu gözlemliyoruz.
“YILIN İLK 3 AYINDA İKLİM KRİZİNİN DENİZ ULAŞIMI ÜZERİNDEKİ YANSIMALARINI HİSSETTİK”
Bu yılın ilk 3 ayı İDO açısından nasıl geçti? İlk çeyrekteki yolcu ve araç taşıma sayınızı bir önceki yılın aynı dönemine göre kıyaslar mısınız? 2026 sonu hedefiniz nedir?
2026 yılının ilk çeyreği, küresel ölçekte etkisini giderek artıran iklim krizinin deniz ulaşımı üzerindeki yansımalarını çok net hissettiğimiz bir dönem oldu. Deniz taşımacılığı; rüzgâr, dalga yüksekliği ve deniz koşullarına doğrudan bağlı, oldukça hassas ve operasyonel açıdan kırılgan bir yapıdadır. Bu nedenle özellikle yılın ilk 12 haftasında, güvenli operasyon önceliğimiz doğrultusunda alışılmışın dışında bir tabloyla karşılaştık.
Bu süreçte yalnızca 2 haftayı sefer iptali olmadan tamamlayabilirken, kalan 10 haftada İDO tarihinde nadiren karşılaşılan ölçekte sefer iptalleri gerçekleştirmek zorunda kaldık. Tamamen kontrolümüz dışında gelişen bu meteorolojik koşullar, doğal olarak yolcu ve araç taşıma hacimlerimizin geçen yılın aynı dönemine kıyasla bir miktar gerilemesine neden oldu.
Ancak bu dönemi sadece bir daralma olarak değil, aynı zamanda operasyonel dayanıklılığımızı artırdığımız ve süreçlerimizi daha da güçlendirdiğimiz bir adaptasyon süreci olarak değerlendiriyoruz. Dijital operasyon yönetimi, anlık hava durumu analizleri ve yolcu bilgilendirme sistemlerimizi daha da geliştirerek hizmet kalitemizi sürdürülebilir kılmaya odaklandık.
Önümüzdeki döneme baktığımızda ise oldukça pozitif bir tablo öngörüyoruz. Özellikle yaz sezonuyla birlikte talepte güçlü bir toparlanma bekliyoruz. 2026 yılı genelinde, yılın ilk çeyreğinde yaşanan bu geçici etkileri dengeleyerek, yıl sonunda hem yolcu hem de araç taşıma sayılarında yeniden büyüme trendine geçmeyi ve 2025 yılı seviyelerini yakalamayı, hatta aşmayı hedefliyoruz.
İDO olarak temel önceliğimiz; güvenli, sürdürülebilir ve kesintisiz deniz ulaşımını sağlarken, değişen iklim koşullarına uyumlu, daha esnek ve güçlü bir operasyon yapısı inşa etmeye devam etmek. Bu doğrultuda 2026’yı sadece bir toparlanma yılı değil, aynı zamanda geleceğe daha sağlam hazırlandığımız bir dönüşüm yılı olarak görüyoruz.
“BU YILKİ HEDEFİMİZ EGE ADALARINA 350 BİN YOLCU TAŞIMAK”
Ege adalarına yönelik operasyonlarınız gündemde önemli yer tutuyor. Bu yıl hangi adalara taşımalar yapacaksınız? Adalara yönelik taşımalarda geçtiğimiz yıl ne kadar yolcu taşıdınız? Bu yılki hedefiniz nedir?
İDO olarak yaklaşık 40 yıllık denizcilik deneyimini turizmle entegre ederek 2024 yılında başlattığımız Ege Adaları operasyonları kısa sürede güçlü bir talep yarattı. Şöyle ki:
2024: 3 gemi, 4 ada, 155 bin yolcu.
2024 Yılı Sefer Yapılan Hatlar: Kuşadası-Samos, Seferihisar-Samos, Bodrum Turgutreis-Patmos, Bodrum Turgutreis- Leros, Bodrum Turgutreis- Kalimnos.
2025: 6 gemi, çoklu çıkış noktaları, 220 bin yolcu.
2025 Yılı Sefer Yapılan Hatlar: Kuşadası-Samos, Seferihisar-Samos, Bodrum Turgutreis- Leros, Dikili- Midilli, Fethiye-Rodos, Ayvalık- Midilli ( Balıkesir Büyük Şehir Bld. Ortaklığı).
Bu büyüme, İDO’nun yalnızca bir ulaşım markası değil, aynı zamanda turizm talebi yaratan ve yönlendiren bir oyuncuya dönüştüğünün en somut göstergesi oldu.
2026 sezonunda ise, Hat sayısını 10’a çıkarıyoruz. 5 yeni destinasyon ekliyoruz. Toplam kapasiteyi yüzde 35 artırılıyoruz. Bu genişleme ile İDO, Ege’de yüksek erişilebilirlik, frekans ve destinasyon çeşitliliği sunan güçlü bir bölgesel ağ kuruyor.
2026 Yılı Sefer Yapılan Hatlar: Kuşadası-Samos ( Vathy Limanı), Kuşadası-Samos (Pyhtagorion Limanı), Kuşadası-Patmos, Seferihisar-Samos, Bodrum Turgutreis- Leros, Dikili- Midilli, Fethiye-Rodos, Ayvalık- Midilli ( Balıkesir Büyük Şehir Bld. Ortaklığı), Akçay-Midilli ( Balıkesir Büyük Şehir Bld. Ortaklığı).
Bu yılki hedefimiz 350 bin yolcu taşımak. Şimdiden bu oranın yüzde 40’ına ulaşmış durumdayız.
“TOPLAM TAŞIMA HACMİMİZ İÇERİSİNDE ARAÇ TAŞIMACILIĞININ PAYI YAKLAŞIK YÜZDE 35 SEVİYESİNDE”
Ro-Ro taşımacılığı yapıyor musunuz?
İDO olarak Ro-Ro taşımacılığı gerçekleştirmiyoruz. Operasyonlarımız ağırlıklı olarak yolcu ve araç taşımacılığına odaklanmaktadır. Bu kapsamda şehir içi hatta Sirkeci–Harem; şehirler arası hatlarda ise Pendik–Yalova, Yenikapı–Yalova ve Eskihisar–Topçular güzergâhlarında hizmet veriyoruz.
Toplam taşıma hacmimiz içerisinde araç taşımacılığının payı yaklaşık yüzde 35 seviyesindedir. Bu oran, özellikle Marmara Bölgesi’nde karayolu bağlantısını destekleyen hatlarımızın güçlü talep gördüğünü ortaya koymaktadır.
“ÖNÜMÜZDEKİ DÖNEM PLANLAMAMIZDA ULUSLARARASI HATLARDA ARAÇLI TAŞIMACILIĞINI DEVREYE ALMAK YER ALIYOR”
Ro-Ro taşımaları ile ilgili projeleriniz var mı?
Mevcut ekonomik konjonktür doğrultusunda, kısa vadede Ro-Ro tarafında yeni bir yatırım planımız bulunmamaktadır. Bununla birlikte, araç taşımacılığı alanındaki operasyonel gücümüzü farklı segmentlerde değerlendirmeye devam ediyoruz. Özellikle 0 km araç lojistiğinde geçtiğimiz yıl yaklaşık 150 bin araç taşıyarak önemli bir hacme ulaştık. Bu alandaki deneyimimiz, alternatif hat ve model geliştirme konusundaki potansiyelimizi de ortaya koyuyor. Önümüzdeki dönem planlamamızda ise uluslararası hatlarda araçlı taşımacılığı devreye almak yer alıyor. Bu kapsamda, özellikle turizm ve bölgesel ticaret açısından yüksek potansiyele sahip Çeşme–Sakız ve Dikili–Midilli hatlarında araçlı taşımacılığı hayata geçirmeyi değerlendiriyoruz. Bu projelerle birlikte hem yolcu hem de araç taşımacılığında hizmet çeşitliliğimizi artırarak yeni pazarlara açılmayı ve bölgesel mobiliteye katkı sağlamayı hedefliyoruz.
Özellikle kamyon ve TIR’ların Ro-Ro ile taşınması ile ilgili projeniz var mı?
İDO olarak halihazırda Eskihisar–Topçular hattımızda, kurumsal iş ortaklarımızın kamyon ve TIR taşımalarını aktif olarak gerçekleştiriyoruz. Bu hat, özellikle Marmara Bölgesi’nde karayolu taşımacılığını destekleyen ve lojistik açıdan kritik bir alternatif sunan önemli bir koridor niteliği taşıyor. Ağır vasıta taşımacılığı, operasyonel planlamamız içerisinde önemli bir yer tutmaya devam ediyor. Mevcut ekonomik koşullar ve talep dinamiklerini yakından takip ederek, bu alandaki hizmetlerimizi sürdürülebilir ve verimli bir şekilde geliştirmeyi hedefliyoruz. Kısa vadede yeni bir hat açılışı planımız bulunmamakla birlikte, mevcut hatlarımızda sunduğumuz hizmet kalitesini artırmaya ve iş ortaklarımıza kesintisiz, güvenli ve zamanında taşıma çözümleri sunmaya odaklanıyoruz.
“GEÇTİĞİMİZ YIL 15 MİLYON DOLARLIK YATIRIMLA FİLOMUZA 4 YENİ ARABALI VAPUR EKLEDİK”
Geçtiğimiz yıl hangi alanlarda ne kadarlık yatırım yaptınız? Bu yılki yatırım hedefiniz nedir?
Yatırımları yeni gemi alımı olarak değerlendirirsek İDO olarak geçtiğimiz yıl 15 milyon dolarlık yatırımla filosuna 4 yeni arabalı vapur ekleyerek önemli atılım yapmış olduk Türk denizciliği adına. Alınan arabalı vapurlardan ikisi, Kocaeli Yeniköy’den- Yarımca Limanına 0 km araç taşımacılığı yapacak, diğer ikisi ise İzmir Üçkuyular-Bostanlı arasında faaliyet gösterecek. Satın alınan gemilerden Dalga1 ve Kaşif isimli gemiler küresel otomotiv lojistiğinde kritik bir rol oynayan Yeniköy’den Yarımca Limanı'na 0 km araç taşımacılığı yapmaya devam edecek. İzmir Üçkuyular-Bostanlı arasında Denizhan ve Çelikkanat isimli gemiler deniz taşımacılığı faaliyetlerini İDO’nun çatısı altında İzmir Büyük şehir Belediyesi’ne kiralık olarak hizmet vermeye devam edecek.
Bu yıl için en büyük yatırımımız Yunan Adaları operasyonundaki istikrarlı büyümemiz ve kaynaklarımızın etkin kullanımı oldu. Ek olarak sadece gemi ile yolcu taşıyan bir şirket değil, turizm potansiyeli yaratan bir şirket modeline evrildik. Hizmetlerimize araç kiralama, sigorta, e-SIM, vize hizmetleri vb ek hizmetler ekledik. Önümüzdeki yıl otel ve tur paketleri de ekleyeceğiz.
“BİZİM İÇİN SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK; YALNIZCA KARBONU AZALTMAK DEĞİL”
İDO, yeşil ve sürdürülebilirlik taşımacılıkla ilgili neler yapıyor? Gelecekte bu konuyla ilgili yapmayı düşündüğü yeni projeler var mı?
Sürdürülebilirliği bir “uyum başlığı” olarak değil, iş modelimizin temel yapı taşı olarak ele alıyoruz. Deniz taşımacılığı, doğası gereği karayoluna kıyasla çok daha düşük karbon yoğunluğuna sahip bir ulaşım modeli sunuyor. Özellikle bir arabalı vapurun tek seferde 100’ün üzerinde aracı taşıyabilmesi, şehir içi ve şehirler arası trafikten yüzlerce aracın çekilmesi anlamına geliyor. Bu da karbon emisyonlarının kaynağında azaltılması demektir. Biz bu doğal avantajı, operasyonel mükemmeliyetle daha ileri taşıyoruz. Filomuzda düşük kükürt oranlı yakıt kullanımı, enerji verimliliği yüksek sistemler ve liman operasyonlarında elektrik beslemeye geçiş gibi uygulamalarla emisyonlarımızı sistematik olarak düşürüyoruz. Gemilerimizin limanda bulunduğu süre boyunca kendi yakıtını tüketmek yerine elektrikle beslenmesi, hem hava kalitesini iyileştiren hem de karbon salımını ciddi ölçüde azaltan kritik bir dönüşüm adımıdır. Terminal ve operasyon tarafında ise “yeşil iskele” projemiz gündemde. Bu yaklaşımını benimsiyoruz ve Türkiye’de ilk yeşil iskele sertifikasına sahip şirket biz olacağız çok yakında. Enerji tüketimini azaltan LED aydınlatma sistemleri, yenilenebilir enerji yatırımları ve güneş panelleri ile kendi enerjisini üreten terminaller hedefliyoruz.
Bunun yanında: Su tasarrufu sağlayan altyapılar, kaynak kullanımını minimize eden uygulamalar (Sıfır atık. Tüm terminallerimizde bulunan restoran ve işletmeler de buna dahil), dijitalleşme ile kâğıt tüketiminde sağladığımız büyük oranlı azalma, çevresel etkimizi bütünsel olarak yönetmemizi sağlıyor.
Bizim için sürdürülebilirlik; yalnızca karbonu azaltmak değil, suyu, enerjiyi ve tüm doğal kaynakları verimli kullanarak ekosistem üzerindeki toplam etkimizi minimize etmektir. Denizler bizim operasyon alanımız değil, aynı zamanda korumakla yükümlü olduğumuz en değerli mirasımızdır.
|
İDO’NUN KURUMSAL SOSYAL SORUMLULUK ALANINDAKİ FAALİYETLERİ Engelli bireylerin yaşam kalitesini artırmayı amaçlayan "Bir Kapakla İz Bırak Projesi", Ekvator Enerji ve TOFD iş birliğiyle hayata geçirilerek omurilik felçli bireylere tekerlekli sandalye sağlamayı hedefliyor. Bu doğrultuda İDO, tüm gemi ve terminallerinde kapak toplama üniteleri bulundurarak ulaşımda fırsat eşitliği sağlamak adına önemli bir rol üstleniyor. Ek olarak İDO’nun terminallerinde, elektrikli tekerlekli sandalye kullanan engelli bireyler için şarj üniteleri de bulunuyor. Erişilebilirliği artırmak için İDO’nun Yalova terminali tamamen uçtan uca engellilerin konforlu bir şekilde seyahat edebilmeleri için tasarlandı. Ayrıca, görme engelli bireylerin bağımsız şekilde hareket edebilme yetilerini geliştirmek amacıyla İDO, WeWalk ile iş birliği yaparak tüm terminallerde ücretsiz "Danış" hizmeti sunuyor. Bu hizmet, erişim kolaylığı ve yolculuk desteği sağlayarak engelli bireylerin yaşamlarını kolaylaştırmayı hedefliyor. Denizlerin temiz tutulması çalışmalarına olan katkıları, yeşil iskele projeleri gibi çevre odaklı sosyal sorumluluk girişimleriyle hız kazanırken, kadın istihdamına yönelik öncü adımları da dikkat çekiyor. Kadın kaptanlar, kadın baş mühendisler, kadın yağcılar ve kadın çımacılar, kadın gemici ve teknisyenler artık erkek egemen denizcilik sektöründe İDO bünyesinde görev alıyor ve sektörde çeşitlilik sağlıyor. Hayatın ve faaliyetlerinin her alanında fırsat eşitliğini savunan ve bu konuya uygun duruş sergileyen İDO'nun beş denizcilik fakültesiyle ortak geliştirdiği "Mentörüm İDO" projesi ile 30–40 yıllık mesleki deneyime sahip kaptanlar ve başmühendisler, üniversiteli gençlerle sahada buluşturuluyor. Yarısı kadın, yarısı erkek olan öğrenciler için bu rehberlik modeli sayesinde Türkiye’de ilk kez denizcilik sektöründe tecrübe aktarımı ve eşitliğe yönelik yenilikçi bir platform oluşturuluyor. |