17 Ağustos depreminde Yalova’da yardım ekiplerine tercümanlık yaptım, 06 Şubat depreminde ise Malatya’da lojistik operasyon yaptım. 17 Ağustos’taki sorunlar, maalesef çeyrek asır sonra 06 Şubat’ta da tekrarlandı.

Yardımlar, doğru lojistik yönetimi olmadığı için ihtiyacı olanların kullanımına sunulamıyordu. Deprem bölgesine için yardımların hazırlanmasında, deprem bölgesine gönderilmesinde ve deprem bölgesinde dağıtımında kargaşa vardı. Maalesef birçok yardım, dağıtılamadan israf olmuştu. Bunların hepsini, bizzat gördüm ve tecrübe ettim.

Örneğin 06 Şubat depreminde yardım etmek isteyenlerin (birey, STK, şirket) nakliyeyi organize etmeye çalıştığı için nakliyede kaos oldu, araç (kamyon) bulunmasında zorluk yaşanınca şahıslar, STK’ler ve hatta Resmi kurumlar, sosyal medya ve whatsapp ile araç ve depo bulmaya çalıştı; esas tıkanma noktaları, depolama ve mikro dağıtım oldu; deniz yolu ile hareketin önemi anlaşıldı; stok yönetiminin ve veri akışının önemi anlaşıldı; herkesin insani yardım göndermesi, israfa yol açtı. Gıda, konserve, süt, kıyafet, battaniye, ayakkabı, çocuk bezi vs., bir depoda dağıtıl(a)madan dururken yakındaki diğer depoda ya çok az vardı ya da yoktu ama bunlara da çok talep vardı; İnsana yakışmayacak ve bölgenin kültürüne uygun olmayan kıyafetler gönderildi; 2 yaş çocuğuna 1-2 numara bez verildi (5-6 numara bez yerine); Ekmekler ziyan oldu, İstanbul’dan su geldi.

Afet sonrası yardımlar, insanların, normal hayata dönmeleri ve yaşadıkları acıların azaltılması için çok önemli olup bu yardımlar, ancak “doğru lojistik” uygulamalar ile ihtiyacı olanların kullanımına sunulabilir. Doğru lojistik yani iyi tasarlanan, doğru yapılandırılan ve doğru uygulanan lojistik, doğa kaynaklı afetler sonrası yardıma muhtaç kişilerin ihtiyaçlarının karşılanması, bunların mümkün olan en kısa sürede ama en doğru şekilde ulaştırılması, dağıtılması ve çok daha önemlisi, yardım akışın sürekli olması için zorunludur.

Doğa kaynaklı afetlerin ve özellikle depremin ne zaman olacağını kestirmek mümkün değil. Öte yandan yardımlar ile doğa kaynaklı afetlerin etkilerini azaltmak mümkündür. Yardımlar, insanların normal hayata dönmeleri ve yaşadıkları acıların azaltılması için çok önemlidir.

Biz, birey olarak olası İstanbul depremine hazır mıyız? Her birimiz, deprem anında ne yapmamız gerektiğini biliyor muyuz? Şirketler, ne kadar hazır? Şirketler, depremden sonra ne zaman çalışmaya başlayabilir.

İstanbul, olası depreme hazır mı? İstanbul halkı, deprem sonrasına ne kadar hazır? İstanbul, Türkiye’ye yetti. Türkiye, İstanbul’a yetebilir mi? İstanbul’daki sanayi merkezleri, yollar, limanlar ve depolar, depreme hazır mı?

Yoksa “MIŞ” gibi mi yapıyoruz?

Olası İstanbul depreminde ölülerin taşınması ve saklanması, yaralıların hastaneye taşınması, hastane malzemeleri, sokakta kalanlar için yemek ve içecek, yardım ekiplerinin gelmesi ve onların çalışması, çöpler, atıklar, yıkıntılar ve hafriyat, yollarda kalan araçlar … bunların hepsi, “lojistik” ile ve onun sahadaki performansı ile direkt ilgilidir. Doğru lojistik, yani iyi tasarlanan, doğru yapılandırılan ve doğru uygulanan lojistik olmak zorundadır. Zira mevzu bahis, bir canın kurtulması ve onun hayatına devam edilmesidir.

3 yıl önceki 6 Şubat depreminde on binlerce canımız vefat etti ve yüz binlerce canımız yaralandı. Olası İstanbul depremi olursa "bir adet elma, deprem sonrasında İstanbul'a nasıl getirilecek, İstanbul'da nasıl depolanacak ve İstanbul'da bize nasıl dağıtılacak?" İstanbul'da yaşayan herkes, bu soruyu İstanbul'u temsil eden millet vekillerine, Vali ve Kaymakam gibi kamu yöneticilerine, Belediye Başkanlarına ve muhtarlara sormalıdır.

Onların bu soruya verecekler cevap, İstanbul'un deprem "sonrasına" ne kadar hazırlıklı olduğunu veya olmadığını gösterecektir. Zira deprem sonrası her şey, elma için verilecek cevap ile ilgilidir.

Senede en az bir kere olmak üzere örneğin Deprem Haftasında Türkiye’yi kapsayacak şekilde afet lojistiği tatbikatları yapmalıdır. Halk, dağıtıma destek vermek için paketleme, tasnif vs. gibi konularda eğitilmelidir.  Herkesin afet bölgesine yardım göndermesi engellenmelidir (tıkanma, kargaşa, israf … oluyor). Yemek istasyonlarında sıcak yemek hazırlamak yerine kendiliğinden ısınan yemekler kullanılabilir. Merak edenler, diğer önerilerim ve tespitlerim için 6 Şubat depremi sonrası "hafıza" olması amacıyla hazırladığım "Deprem Bölgesine Gittim, Gördüm, Yaşadım…" raporumu okuyabilir.

06 Şubat’ı unutmayalım ve unutturmayalım. Unutmayalım ki bir daha 06 Şubat gibisi olmasın.

Lojistik Danışmanı ve Eğitmeni Oruç Kaya